Call Center: 086-898-5950, 032-433-709
Fax: 032-433-709
Email: hrm@hrmeservice.com

การพัฒนาภาวะผู้นำ: การพัฒนาผู้นำ และกระบวนการพัฒนา (ตอนที่ 1)

การพัฒนาภาวะผู้นำ: การพัฒนาผู้นำ และกระบวนการพัฒนา (ตอนที่ 1) อีเมล
นายจ้างส่วนใหญ่มักจะลงทุนไปมากกับการพัฒนาและการฝึกอบรมเพื่อค้นหาสิ่งที่ เป็นตัวดึงเอาความรู้และทักษะของพนักงานออกมาเพื่อสร้างศักยภาพขององค์กรให้ ดียิ่งขึ้น โดยปรากฏว่ามักจะมีการลงทุนในเรื่องของการพัฒนาภาวะผู้นำเป็นอันดับต้นๆ  ตามที่สมาพันธ์การฝึกอบรมและพัฒนาบุคลากรแห่งสหรัฐอเมริกา(ASTD State of the Industry) ปี 2004 รายงานว่า  28 เปอร์เซ็นต์ของค่าใช้จ่ายด้านการเรียนรู้ ซึ่งถือเป็นประเภทที่สูงที่สุด เน้นในเรื่องความรับผิดชอบด้านการจัดการงานของพนักงาน ในขณะเดียวกันการพัฒนาและการฝึกอบรมก็เน้นไปที่ตำแหน่งด้านการจัดการ  และงานวิจัยเรื่องการพัฒนาภาวะผู้นำก็ถูกคาดหวังเพิ่มขึ้นในการพัฒนา ทรัพยากรมนุษย์ แต่แนวคิดพื้นฐานของภาวะผู้นำก็ยังไม่ได้มีการระบุไว้อย่างชัดเจน  ดังนั้นพบว่าหัวข้อและผลลัพธ์ของงานวิจัยเกี่ยวกับการพัฒนาภาวะผู้นำค่อน ข้างกระจัดกระจาย  เนื่องจากการสำรวจเกี่ยวกับภาวะผู้นำขาดความชัดเจนและจัดได้ว่าแย่ จากการศึกษาพบว่า 84 เปอร์เซ็นต์ของผู้ตอบเชื่อว่าคำนิยามของคำว่าภาวะผู้นำที่มีประสิทธิภาพจะ เปลี่ยนไปเมื่อเวลาผ่านไป 5 ปี ผู้ตอบแบบสำรวจได้ระบุถึงความซับซ้อนอย่างมากของความท้าทายในเศรษฐกิจ ปัจจุบันว่าเป็นผลจากการพึ่งพาอย่างมากในการทำงานระหว่างบุคคล และมีมุมมองของภาวะผู้นำว่ามีแนวทางการปฏิบัติร่วมกัน พวกเขาเชื่อว่ารูปแบบของภาวะผู้นำจะสืบเนื่องต่อไปในอนาคต ซึ่งเกี่ยวพันกับการพึ่งพาซึ่งกันและกันในการตัดสินใจ หากงานวิจัยด้านการพัฒนาภาวะผู้นำพูดถึงธรรมชาติในการเปลี่ยนแปลงของภาวะผู้ นำ ดังนั้นภาพที่ออกมาของภาวะผู้นำและการพัฒนาภาวะผู้นำต้องเป็นการค้นคว้า แห่งอนาคตในสาขาพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

งานเขียนเกี่ยวกับภาวะผู้นำและการพัฒนาภาวะผู้นำนี้ เป็นการแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างภาวะผู้นำจากปัจเจกบุคคลและภาวะผู้ นำจากรูปแบบของทัศนคติ สิ่งที่แตกต่างเหล่านี้ในภาวะผู้นำเป็นเหมือนรูปแบบของภาวะผู้นำในยุค อุตสาหกรรมและรูปแบบของภาวะผู้นำในยุคหลังอุตสาหกรรม  ความแตกต่างของพัฒนาการเป็นเหมือนการพัฒนาผู้นำและการพัฒนาภาวะผู้นำ ในช่วงสุดท้ายของรายงานนี้ทบทวนถึงงานเขียนด้านพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ผ่านมุม มองของรูปแบบเหล่านี้และสรุปถึงโอกาสต่างๆ ในการทำวิจัยในสาขานี้
 
ภาวะผู้นำ
James Burns (1978) ได้บันทึกไว้ว่า “ภาวะผู้นำเป็นหนึ่งในปรากฏการณ์ที่มีการสังเกตการณ์มากที่สุด และเป็นหนึ่งในปรากฏการณ์ที่เข้าใจได้น้อยที่สุด”  ในขณะที่ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมาก พยายามทำความเข้าใจและนิยามความหมายคำว่าภาวะผู้นำ ซึ่งปรากฏว่ามีความสัมพันธ์ที่ใกล้เคียงกับคำกล่าวของ Burns ในปี 2005   Rost (1993) กล่าวว่าภาวะผู้นำไม่สามารถนิยามได้ด้วยคำว่า “ความแน่นอน, ความแม่นยำ และความกระชับ”  Bass และ Stodgill (1981) ได้วิเคราะห์งานศึกษาเกี่ยวกับภาวะผู้นำมากกว่า 4,700 ชิ้น โดยสรุปว่างานศึกษามักจะหลีกเลี่ยงที่จะบูรณาการเพื่อความเข้าใจในเรื่อง ภาวะผู้นำ Shepard, Farmer, และ Counts (1997) พบว่าการให้คำจำกัดความของทั้งนักปฏิบัติและนักทฤษฎีเกี่ยวกับภาวะผู้นำไม่ ได้มีความหมายเดียวกันที่เป็นเอกฉันท์ 

เป็นไปตามที่คาดการณ์ไว้ว่ามีแต่ทฤษฎีภาวะผู้นำในบางส่วนที่คล้ายกันแต่ไม่ มีคำจำกัดความใดที่มีความชัดเจน ในการทบทวนงานเขียนเป็นเวลากว่าหนึ่งทศวรรษในวารสาร Leadership Quarterly ซึ่งทั้ง Lowe และ Gardner (2001) แบ่งประเภททฤษฎีภาวะผู้นำออกเป็นแปดประเภทหลัก ได้แก่ ภาวะผู้นำตามลักษณะ (trait), ภาวะผู้นำตามพฤติกรรม (behavioral), ภาวะผู้นำตามสถานการณ์ (contingency), ภาวะผู้นำใหม่เชิงเสน่หา (neocharismatic), ภาวะผู้นำแบบหลายระดับ (multiple-level), ภาวะผู้นำแบบให้ทิศทางใหม่ (new direction), ภาวะผู้นำและรูปแบบการให้ข้อมูล (leadership and information processing), และ อื่นๆ (other) (ตาราง 1) ทฤษฎีภาวะผู้นำตามลักษณะ ศึกษาถึงคุณภาพที่แสดงความแตกต่างของผู้นำและผู้ตาม ทฤษฎีภาวะผู้นำตามพฤติกรรม กล่าวถึงรูปแบบหรือการกระทำของผู้นำรูปแบบพฤติกรรมที่เป็นที่รู้จักดีรวมถึง รูปแบบผู้นำแบบประชาธิปไตย ผู้นำแบบอัตตาธิปไตย และผู้นำแบบเสรีทฤษฎีตามสถานการณ์ค้นหารูปแบบของผู้นำในการเชื่อมโยงกับ สถานการณ์ที่เหมาะสม เช่น ในภาวะผู้นำตามสถานการณ์ ผู้นำจะจับคู่ระหว่างรูปแบบของเขาหรือเธอให้เหมาะกับสถานการณ์  ทฤษฎีภาวะผู้นำใหม่เชิงเสน่หาระบุถึงความสำคัญของผู้นำที่มีวิสัยทัศน์และ ความสามารถในการเปลี่ยนรูปแบบการทำงาน

Burns (1978) แนะนำถึงผู้นำแบบเปลี่ยนสภาพ ว่าเปรียบเสมือนผู้ที่ “ยึดมั่นกับผู้อื่นในรูปแบบที่ผู้นำและผู้ตามยกย่องบุคคลหนึ่งขึ้นมาในระดับ ของแรงจูงใจและในระดับของจริยธรรมที่มีมากกว่า” ทฤษฎีภาวะผู้นำแบบหลายระดับ ให้ความรู้เรื่องรูปแบบของปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้นำและผู้ตาม ทฤษฎีภาวะผู้นำแบบให้ทิศทางใหม่ นำเสนอถึงการควบรวมพื้นฐานต่างๆ ของทฤษฎี เช่น ทฤษฎีภาวะผู้นำแบบเน้นการเมือง และทฤษฎีผู้นำแบบเน้นกลยุทธ์ ทฤษฎีภาวะผู้นำและกระบวนการให้ข้อมูล ค้นหาถึงบทบาทของกระบวนการให้ข้อมูลทางสังคมในการรับรู้ถึงภาวะผู้นำ ทฤษฎี อื่นๆ รวมถึงกลวิธีการสร้างอิทธิพล การให้รางวัลและการลงโทษผู้นำ และเรื่องราวของทฤษฎีภาวะผู้นำซึ่งค้นพบว่าเครือข่ายของผู้นำและผู้ตาม เปรียบเสมือนสิ่งที่เกิดขึ้นในจิตใจของผู้ตาม

เรื่อง : David A. Boulay & Garee W. Earnest
แปลและเรียบเรียง : รัชฎาทิพย์  อุปถัมภ์ประชา